صوت و فیلم

صوت:
,

فهرست مطالب

جلسه هفدهم: در آویختن به آن چه نزد او عزیز است

تاریخ سخنرانی: 
1387/06/29

 

بسم الله الرحمن الرحیم

«در آویختن به آن چه نزد او عزیز است»

آن چه پیش رو دارید گزیده‏اى از سخنان حضرت آیة اللّه علامه مصباح یزدى(دامت بركاته) در دفتر مقام معظم رهبرى است كه در تاریخ 29/06/87 مطابق با شب نوزدهم ماه مبارک‌؛ رمضان 1429 ایراد فرموده‌اند. باشد تا این رهنمودها چراغ فروزان راه هدایت و سعادت ما قرار گیرد.

اللّهُمّ إِنّی أَسْأَلُكَ بِحَقّ هَذَا الشّهْرِ، وَ بِحَقّ مَنْ تَعَبّدَ لَكَ فِیهِ مِنِ ابْتِدَائِهِ إِلَی وَقْتِ فَنَائِهِ مِنْ مَلَكٍ قَرّبْتَهُ، أَوْ نَبِیٍّ أَرْسَلْتَهُ، أَوْ عَبْدٍ صَالِحٍ اخْتَصَصْتَهُ، أَنْ تُصَلّیَ عَلَی مُحَمّدٍ وَ آلِهِ، وَ أَهّلْنَا فِیهِ لِمَا وَعَدْتَ أَوْلِیَاءَكَ مِنْ كَرَامَتِكَ، وَ أَوْجِبْ لَنَا فِیهِ مَا أَوْجَبْتَ لِأَهْلِ الْمُبَالَغَةِ فِی طَاعَتِكَ، وَ اجْعَلْنَا فِی نَظْمِ مَنِ اسْتَحَقّ الرّفِیعَ الْأَعْلَی بِرَحْمَتِكَ.
خدایا! تو را به حق این ماه قسم مى‏دهم، و تو را مى‏خوانم به حق كسانى كه در این ماه از آغاز پیدایش تا وقت فناء این ماه، تو را عبادت كردند، از فرشتگان مقرب، انبیاى مرسل و بندگان صالح؛ تو را قسم مى‏دهم كه صلوات بفرستى بر پیغمبر اكرم و اهل بیت او(ع) و در این ماه ما را در سایه رحمتت مستحق كرامت‌هایی بفرمایى كه به اولیاى خودت وعده دادى و در این ماه براى ما ثابت كنى آنچه را براى سخت‏كوشانِ در اطاعتت واجب كردى و ما را در سلك كسانى قرار دهى كه آنها را مستحق مقامات عالى قرار داده‏اى.
براى توضیح این قسمت از چند اصل در معارف اسلامی به عنوان اصل موضوع استفاده مى‏كنیم؛ البته هر یك ازاین اصل‌ها در جاى خود با ادله عقلى و با آیات كریمه قرآن و روایات شریفه بیان و اثبات شده، و در اینجا ما به عنوان اصل موضوع براى توضیح بحث به آن‌ها استناد مى‏كنیم.

انسان، بر سردو راهی

اصل اول این است كه هدف از آفرینش انسان این است كه لیاقت دریافت عالى‏ترین رحمت خدا را پیدا كند؛ رحمتى كه استحقاق آن تنها در سایه اعمال اختیارى خود فرد پیدا مى‏شود.برهمین اساس انسان‏ها باید تلاش كنند تا شایسته درك آن رحمت بى‏نهایت الهى بشوند. فرشتگان با اختلاف درجاتشان داراى مقامات عالى هستند، و متناسب بااین مقامات از رحمت‌های الهی برخوردارند. اما سرشت آن‌ها همین است؛ خداوندآن‌هارا طوری آفریده كه لذتی جز عبادت ندارند، میلى هم به گناه و معصیت پیدا نمى‌كنند؛ طبعا در همین حد هم استحقاق رحمت الهی را دارند و مثل انسان و جن نمی‌توانند از رحمت‌هایی كه درنتیجه اعمال اختیاری حاصل می‌شود برخوردار شوند. اما خداوند انسان و جن را طورى آفریده كه هم تمایل به خوبی‌ها و فضائل دارند و هم گرایش به شهوت‏ها و رذایل؛ و هنر انسان این است كه از بین این دو نوع تمایل راه عبادت خدا را اختیار كند. در این صورت مقامى پیدا مى‏كند كه فرشتگان هم خادم او مى‏شوند.

بندگی، شاهراه ترقی

اصل دوم این است كه رسیدن به این مقام، كه آن را مقام قرب الهى می‌نامیم، تنها در سایه بندگى خدا حاصل مى‏شود؛ انسان از هیچ راه دیگرى جز عبادت و اطاعت خدا به این مقام نائل نمى‏شود. اما این كه سرّ آن چیست؟ نه بنده صلاحیت پاسخ به این سؤال را دارم و نه این جلسه مقتضی آن است. ازاین مطلب فقط به عنوان اصل موضوع استفاده می‌كنیم و به استناد قرآن كریم كه به آن معتقد هستیم و در آن تردیدى نداریم، این فرموده خداوند را پذیرفته‌ایم كه «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ»؛1؛ جن و انس را نیافریدم، مگر براى عبادت؛ یعنى تنها راه رسیدن به قرب الهى و كمالى كه انسان لیاقت آن را دارد، عبادت خدا پیدا مى‏شود.

عبودیت = معرفت و عمل

اصل سوم در واقع تفسیر عبادت است؛ اصلا عبادت یعنى چه ؟ یعنى این كه انسان تلاش كند بنده بودن خود را درك كند و عملاً آن را ثابت كند. رفتارش رفتارى باشد كه نشان دهنده بندگی اوست. اما «بنده است »یعنى چه؟ یعنى هیچ چیز مال اونیست، هرچه هست مال خدا است و انسان از خودش هیچ ندارد. بنده باید این مسأله را درك كند و آن را در عمل هم نشان دهد.
همه ما معتقدیم كه همه چیز مال خدا است. اما رفتار ما همیشه با این اعتقاد و با این گفتار وفق نمى‏دهد. نشانه ساده‏؛ این ادعا هم این است كه اگر چیزىرا گم كنیم، اوقاتمان تلخ مى‏شود و شب خوابمان نمى‏برد. اگر همه چیز مال خداست ، گم شدنش چه ربطى ‏به تو دارد؟ نشانه دیگر در مقام اطاعت امر خدا است، با این كه می‌دانیم خدا كارى را دوست دارد، اما نمى‌كنیم. اگر ما متعلق به خدا هستیم، دست ما از اوست، پاى ما، زبان ما، فكر ما همه متعلق به اوست، باید آن‌ها را در راه او صرف كنیم. او مى‏گوید: این كار را انجام بده، ما نمى‌كنیم، مى‏گوید: نكن، ما مى‏كنیم. پس معلوم مى‌شود كه ما خود را بنده نمى‌دانیم؛ بلكه خود را آقا و صاحب اختیار مى‏دانیم؛ خودمان را در مقابل خدا كسى مى‏دانیم. اما اگر از ما بپرسند، مى‏گوییم همه چیز مال خداست؛ ما هم مال او هستیم. ولی بندگى كردن این است كه بشر این اعتقاد را در عمل نشان دهد؛ یعنى طورى رفتار كند كه نفس كشیدن، حرف زدن، غذا خوردن یا نخوردن، معاشرت كردن یا نكردن، جنگ، صلح و خلاصه همه رفتار و كردارش نشانه این باشد كه او بنده خداست؛ این مى‏شود بندگى. اما اگر جایی دلخواه خودمان را بر خواست خدا مقدم داشتیم، معلوم مى‏شود كه اینجا بنده نیستیم و خودمان را آقا مى‏دانیم. آن بندگى، فرد را به قله كمال می‌رساند كه آدم در همه امور نشان دهد كه بنده است، حتى در نفس كشیدن. این درجه‌ای است كه اولیاء خدا، با اختلاف درجات و مراتب، به آن نائل شدند و در رأس همه ایشان پیغمبر عظیم‏الشأن اسلام، حضرت محمد بن عبدالله(ص) و بعد از آن حضرت - نه تنها به اعتقاد ما، بلكه به اعتقاد همه مسلمانان - امیرالمؤمنین و فاطمه زهرا سلام الله علیهما. دیگران هم كه با این خاندان ارتباط دارند، دینشان را ازایشان مى‏گیرند، و از آنها تأثیرمی‌پذیرند،آنها هم با اختلاف مراتب، این بندگى را در زندگى‏شان نشان داده‏اند؛ چنین عبادتی است كه انسان را به خدا نزدیك و عالى‏ترین رحمت الهى را نصیب بنده مى‏كند.

دعا مغز عبادت

مطلب دیگر این كه: «الدُّعَاءُ مُخُّ الْعِبَادَة»2، دعا مغز عبادت است. هم چنان كه مغز گردو یا بادام داخل پوسته‌هاست، و بدون مغز پوک و بی‌فایده است، مغز انسان نیز تعیین کننده‌ی هویت انسانی اوست. عبادت هم لایه‏هاى مختلفى دارد و به حسب این روایت مغزش دعا است. اما چگونه دعا مغز عبادت است؟ چرا اگر عبادت دعا نداشته باشد، عبادت نیست؟
گفتیم راه رسیدن به قرب خدا یا كمال انسان، بندگى كردن است و بندگى رابطه‌ای بین انسان و خداست؛ وقتی می‌گوییم ما بنده خداییم، این یك نسبت اضافی است بین عابد و معبود. انسان وقتى مى‏خواهد بندگى كند، و رفتار بنده‏وار انجام دهد، یك نظر به خود دارد كه عبد است و هیچ چیز از خودش ندارد؛ یك نظر به خدا دارد كه صاحب اختیار است و همه چیز دارد؛ بندگی رابطه‏اى است بین این دو. در عبادت همیشه یا یكى از این دو تا وجه غالب است یا هر دو آن‌ها علی التساوی مورد نظر است. وقتی مضامین دعاها را ملاحظه مى‏فرمایید، به عنوان مثال دعاى ابوحمزه، در دعایى به این بزرگى و فخامت می‌بینیم مضمون بعضى از فرازها توجه به بندگی و فقر و بیچارگى‏؛ بنده است، و در بعضى از قسمت‌ها بیشتر توجه به كرم خدا و لطف و بخشش و رحمت اوست؛ گویا فرد در حال دعا یك نگاه به خود مى‏كند و یك نگاه به خدا. در بعضى از مضامین دعا هم به این مسأله تصریح شده است: «إِذَا رَأَیْتُ مَوْلَایَ ذُنُوبِی فَزِعْتُ وَ إِذَا رَأَیْتُ عَفْوَكَ طَمِعْت»؛3؛ اگر نگاه به خودم بكنم و به گناه و بیچارگیم، ناامید و نگران مى‏شوم و وحشت مى‏كنم؛ اما وقتى به كرم تو نگاه مى‏كنم، به طمع مى‏افتم و امیدوار مى‏شوم.
در عبادت هر دو نگاه لازم است؛ چون رابطه‏اى است بین این دو . انسان، هم باید ضعف خود را ببیند، هم كرم خدا را؛ هم بیچارگى و بى‏لیاقتى خود را ببیند، هم عنایت و لطف الهى را. توجه به فقر انسان و غناى الهى، زشتى انسان و زیبایى‏خدا، بى‏حیایى انسان و پرده پوشى خدا، حالتى را براى انسان ایجاد مى‏كند كه در دعا متبلور مى‏شود. گاهى این مضمون را بیشتر برجسته مى‏كنیم و گاهى آن مضمون را. نوسان بین این دو حالت مى‏شود دعا و عبادت. حقیقت دعا این است كه: من ندارم و تو دارى؛ «از تو مى‏خواهم»؛ یعنى نگاه به ندارى خودم و دارایى تو. عبادت همان رابطه بین عابد و معبود است كه من هیچم و تو همه چیز؛ من هیچ ندارم و تو همه چیز داری. لكن درك این امر كه ما هیچ نداریم، براى ما آسان نیست.

بندگی ما ، ادعا یا واقعیت

همه ما خیلى خود را دارا مى‏دانیم؛ البته به زبان مى‏گوییم كه آن چه داریم خدا داده است. ولى خودمان را هم دارا مى‏دانیم: مگر نمی‌گوییم دست خودم، پاى خودم، گوش خودم، عقل خودم، مال خودم، علم خودم؟ گاهى‏آدمیزاد آن قدر غافل مى‏شود كه به این تصریح هم مى‏كند: «إِنَّما أُوتِیتُهُ عَلى عِلْمٍ عِنْدِی»4. این معنا با اختلاف مراتب در دل همه ما هست. زمانی پیغمبر اكرم(ص) كسی را فرستادند كه از یكی از اصحاب زكات اموالش را بگیرد؛ گفت: مگر پیغمبر از ما باج مى‏خواهد؟! ما زحمت كشیدیم و كار كردیم! ما مسلمان هستیم، نماز مى‏خوانیم، خدا را بندگى مى‏كنیم، برای چه باید باج بدهیم؟ این، یعنى این كه من خودم مالكم و اگر خدا بگوید: زكات بده، یعنى از من باج مى‏خواهد؛ مى‏خواهد به زور مال من را بگیرد. در دل ما هم مراتب ضعیفى از این ادعا هست: «وَ ما یُؤمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللّهِ إِلاّ وَ هُمْ مُشْرِكُونَ»5. ما وقتى مى‏خواهیم سر سال خمس اموالمان را حساب كنیم، سعى مى‏كنیم كمتر خمس بدهیم. چند ریالى هم كه مى‏خواهیم بدهیم، سعى مى‏كنیم به كسی بدهیم كه نصف آن را ببخشد. حاضریم ده برابر آن را در یك مهمانى خرج كنیم؛ اما موقع خمس دادن مى‏خواهیم تا جایی كه ممكن است كمتر بپردازیم. در حالی که این مال متعلق به خداست و افتخار است كه مال خدا به دست تو به بنده خدا برسد؛ ثوابش هم به تو مى‏رسد. اما ته دل‌مان این است كه: نه، مال خدا نیست؛ مال خودمان است و خدا مى‏خواهد از ما باج بگیرد. و البته این درمورد تكلیف واجب است؛ چه رسد به تكلیف مستحب!
باید آثار بندگی در همه رفتارهایمان حتى در درس و بحث ظهور كند. حال اگر كسى بخواهد در همه حالات، رفتار، گفتار، حركات و همه سكناتش بندگی ظهور كند، باید چنان حالتى داشته باشد كه براى خودش هیچ نبیند. اگر خدا بر ما منت گذاشت و این معرفت را به ما داد كه هیچ نداریم و همه اینها امانت است؛ بایدخدا را شكر كنیم. گاهى خدا چنین لطفی به بعضى از بندگانش مى‏كند؛ گاهى سخنور ماهری در حال سخنرانی حرف خود را فراموش می‌كند و هر چه فكر مى‏كند یادش نمى‏آید؛ یا عالم بزرگى در سنین كهولت، درحال قرائت سوره حمد یك آیه را یادش مى‏رود. همه اینها لطف خدا است كه به او بفهماند كه تو حتی به این اندازه هم از خودت چیزى ندارى كه آیه‏اى را كه ده‏ها هزار بار خوانده‌اى، خودت به یاد آوری.

تنبیه خواص

یكى از اساتید نقل مى‏فرمودند كه ما در نجف به درس استادى مى‏رفتیم كه چند نفر از بزرگان مراجع امروز ، در آن زمان در درس ایشان شركت مى‏كردند. یك روز ایشان تشریف آوردند و مطلبى را تدریس كردند؛ بعضى از شاگردان، هم طبق معمول اشكالی را مطرح كردند و ایشان جواب دادند و درس تمام شد. فردا ایشان موقع درس دادن عیناً همان مطلب را از همان جا شروع كرده و درس دیروز را تكرار كردند. آن شاگرد هم همان اشكال را تكرار كرد و ایشان هم باز همان جواب را دادند؛ درس روز دوم هم تمام شد، ولی استاد مطلب تازه‏اى نگفتند. روز سوم هم آقا تشریف آوردند و مجدداًٌ از همان جایى كه روز اول و دوم بیان كرده بودند، همان مطالب را گفتند. آن شاگرد هم باز همان اشكال را مطرح كرد و همان جواب را شنید. یكى از شاگردان به استاد عرض كرد كه آقا جریان چیست؟ سه روز است كه این درس و همان اشكال و جواب عیناً تكرار مى‏‌شود؟ ایشان در جواب فرمودند: سه روز است فكر من جامد است. هرچه می‌خواهم درباره این موضوع فكر كنم، همان حرف‏ها به ذهن من مى‏آید، شما هم همان اشكال را مطرح مى‏كنید؛ من هم همان جواب را مى‏دهم؛ فكر من پیش نمى‏رود. این نشانه این است كه خدا بعضى بندگان خاص خودش را كه خداى ناكرده توهمی به ذهنشان خطور كرده باشد، برایشان زمینه وسوسه شیطان یا زمینه عُجبى فراهم شده باشد، آن‌ها را به این صورت تنبیه مى‏كند و به ایشان یادآورى مى‏كند كه اگر عنایت خدا نباشد، فقط همان حرف‏هایى كه دیروز به تو یاد دادیم، به یاد دارى؛ و حتی ممكن است كه همان مطالب را هم فراموش كنی.
آدمیزاد باید این را بفهمد كه همه چیز از آن خداست و او همه كاره است؛ خوش به حال كسانی كه زود این مطلب را بفهمند كه همه هستى مال اوست و در دست ما عاریه است و بر طبق این اعتقاد هم عمل كنند. اگر كسى به این اعتقاد واقعاً عمل كند، در بعضى اوقات، حالت آدم ورشكسته را پیدا مى‏كند. اگر من تا امروز خود را مالك مى‏دانستم؛ اما امروز دست‌خالى شدم و هیچ چیز ندارم. تا دیروز تصور می‌كردم عباداتى دارم، اعمال و ثوابى دارم، ولى حالا متوجه شدم این عبادات مال من نبود؛ بلكه خدا توفیق داده بود و فقط سهم ناچیزى از آن را می‌شد به من نسبت دهند. علاوه بر این كه اگر درست فكر ‏كنم، مى‏بینم در خیلى موارد معلوم نیست چه اندازه اخلاص داشته‏ام و اگر پاى حسابرسی در كار بیاید، معلوم نیست بتوانم جواب دهم. اگر انسان كاملا درك كرد كه هیچ ندارد، حالت بریدن و انقطاع به او دست مى‏دهد؛ مثل كسى كه ناگهان تمام سرمایه‏اش آتش بگیرد یا مال‏التجاره‏اش غرق شود. چنین كسی جایى را نمى‏بیند كه به آن چنگ بزند، مگر دامان خدا.
اما رفتن به درگاه خدا هم استحقاق و اهلیتى مى‏خواهد. من كه هیچ ندارم، استحقاقى هم ندارم. من چه كار كرده‌ا‌م كه استحقاق لطف خدارا داشته‌باشم؟ اگر كار خوبى بوده، لطف و توفیق او بوده؛ من چه كار كرده‌ام؟ این حرف‌ها را از زبان كسانی مى‏گویم كه خداى متعال به آنها لطف مى‏كند و این گونه مى‏شوند. در چنین حالى‏؛ اشك انسان جارى مى‏شود، بدنش مى‏لرزد، و رنگ از رخساره‌اش مى‏پرد. چون می‌بیند هر چه داشته، رفت و چیزی برایش نمانده. با خود می‌گوید چه كنم؟ كجا بروم؟ وقتى مى‏بیند خود او اهلیت و استحقاق هم ندارد، به خداوند عرض می‌كند: به من نگاه نكن كه لیاقت ندارم، بلكه به خاطر كسانی كه نزد تو احترام دارند به من رحم كن. دیگر به چه متوسل می‌شود؟ به هر چه احتمال می‌دهد كه پیش خدا آبرو و احترامى داشته باشد.

عرض بندگی معصومین(ع)

این مطالب مقدمه‌ای بود براى توضیح این كه چرا در این فراز حضرت، خدا را «بِحَقّ هَذَا الشّهْرِ، وَ بِحَقّ مَنْ تَعَبّدَ لَكَ فِیهِ.»؛ قسم می‌دهد. اگر ما هم چنین حالى را پیدا كنیم مى‏فهمیم كه جاى همین كار است؛ وقتى آدم توجه كند به این كه من از خودم هیچ ندارم، حتی لیاقت چیزى را ندارم. این كلام از امام سجاد(ع) است؛ یكى از حضرات معصومین، از انوار پاك الهى كه ما مقام آنها را درك نمى‏كنیم؛ اما از بیانات آنها استفاده مى‏شود كه آنها هم در مقام بندگى نگاهی به خودشان مى‏اندازند، از آن جهت كه بنده‏اند و هیچ ندارند؛ و یك نگاه به كرامت‏هایى كه خدا به آنها داده، و مال خداست. حتى حضرات معصومین(ع) هم وقتى به ذات خودشان نگاه مى‏كنند، در می‌یابند كه حتی خود ایشان هم از خود چیزى ندارند؛ هر چه دارند خدا داده؛ خودِ منهاى آنچه خدا داده یعنى یك مجموعه تهى. آنها، با این كه هیچ گناهى نكرده‌اند اشك و زاریشان بیش از ماست. ولی ما با این كه سرشار از گناه هستیم؛ آن حال را پیدا نمى كنیم؛ مگر این كه براى پیدا كردن این حال هم دست به دامن آنها شویم و بگوییم: خدایا! به حق این عزیزانت به ما هم عنایتى بكن كه ما هم حالت توبه و انابه پیدا كنیم.
امام سجاد صلوات الله علیه در این مقام، دست به استغفار برمی‌دارند . البته برای این كه چرا ائمه معصومین(ع) این‏گونه بیاناتى داشته‌اند، به خودشان نسبت گناه مى‏دادند و از آن استغفار مى‏كردند، وجوهى ذكر شده است. یكی از این وجوه این است كه كمال بندگى این است كه در مقام اظهار عبودیت، در پیشگاه الهى خود را یك مجموعه تهى ببینند؛ یعنى هر چه هست مال خداست. پس من چه؟ من فقیر محض هستم. هر عیب و زشتى هم هست، از فقر و نداری من است. بى‏حیایى، نداشتن حیا است، حیا را چه كسى داده؟ خدا داده؛ پس من، خودم حیایى ندارم. علم من را هم خدا داده و من از خودم علمى ندارم. پس زشتی جهل هم از علم نداشتن من است. همه خوبى‌ها به آنچه خدا داده بر‌می‌گردد و همه زشتى ها و پستى ها از من است كه هیچ ندارم. پس من ذلیل‏ترینم، آنگاه كه به خودم نگاه مى‏كنم، صرف نظر از آن چه خدا داده است؛ و عزیزترینم، وقتى به عزتى كه خدا به من داده نگاه می‌كنم. همین كه گفته: تو بنده منى، این بالاترین عزت است. این مطالب مضمون عباراتی است كه در دعاى عرفه آمده است.

توسل به عزیزان درگاه الهی

بعد از این كه حضرت سجاد(ع) از خداوند خواستند كه در ماه رمضان به من توفیق بهترین عبادت ها را بده، توفیق اعمالى كه حتى فرشتگان هم اعمالشان به آن پایه از فضیلت نرسد، به خودشان برمی‌گردند، منهاى آن چه خدا به ایشان داده. گفتیم دعا نوسانى است بین خود و خدا، یك نگاه به خود، یك نگاه به خدا. آن گاه كه كرم و رحمت بیكران الهى را مى‏بینم، همه چیز را براى همه مى‏خواهم. خدایا همه بندگان را بیامرز! چون با نگاه به رحمت الهى انسان آن قدر طمع مى‏كند كه جا دارد بگوید خدایا با این دعا، همه عالم را بیامرز، این نگاه به رحمت الهى است. اما وقتى به ناچیزى و نداری خودش نگاه مى‏كند، مى‏گوید من استحقاق هیچ چیز را ندارم؛ همه چیز از فضل توست. حالا كه این استحقاق را ندارم، پس تو را قسم مى‏دهم به كسانى و به چیزهایى كه نزد تو عزیزند؛ در ماه رمضان اول تو را قسم مى‏دهم به حق این ماه كه «شَرَّفْتَهُ وَ عَظَّمْتَهُ و أَكْرَمْتَهُ.»؛ اول به حق این ماه و بعد به حق همه كسانى كه از آغاز خلقت این ماه تا زمانی كه این ماه وجود دارد، تو را عبادت مى‏كنند یا كرده‏اند، از ملائكه، انبیاء، اولیاء و بندگان صالح، تو را به حق آنها قسم مى‏دهم كه به من رحم كنى و به من توفیق دهى كه من هم مشمول وعده‏هایى بشوم كه به اولیاء خودت داده‏اى.
ما هم در این شب باید به بهترین شفیع خودمان كه عزیزترین بندگان خداست، در كنار رسول خدا(ص) متوسل شویم. ما كه بعد از پیامبر اکرم(ص) در پیشگاه الهى بنده‏اى شایسته‏تر از امیرالمؤمنین(ع) نمى‏شناسیم؛ امشب باید دست تضرع به دامان این بزرگوار دراز كنیم و خدا را به مقامى كه به امیرالمومنین(ع) داده قسم بدهیم. اگر خدا به گل روى على(ع) همه دوستان آن حضرت را بیامرزد هیچ عجیب نیست؛ على(ع) به قدری پیش خدا عزیز است كه یك نفسش، یك نگاهش و یك قطره اشكش كافى است كه به بركت آن همه دوستانش آمرزیده شوند؛ ما معرفت نداریم و نمى دانیم مقام او چیست. در چنین شبى دست توسل به دامان امیرالمؤمنین(ع) دراز كنیم و خدا را قسم دهیم به مقام امیرالمؤمنین(ع) كه ما را از دوستان و پیروان او حساب كند و مشمول عنایات خاصش قرار دهد.


1. ذاریات / 56.

2. وسائل‏الشیعة، ج 7، ص 27، باب «استحباب الإكثار من الدعاء».

3. دعاى ابوحمزه الثمالى.

4. قصص / 78.

5. یوسف / 106.