اینترنت: گسترش امكانات و مسؤولیتها

قم، مؤسسه امام خمينى(ره)
تاریخ سخنرانی: 
1376/09/23
تاریخ اثر: 
يكشنبه, 23 آذر, 1376

 

بسم الله الرحمن الرحیم

اینترنت: گسترش امكانات و مسؤولیتها

تالار مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى(ره) _ تاریخ: 1376/09/23

ایام به وجود مقدس آقا امام زمان ارواحناله الفدا تعلق دارد. فرا رسیدن این میلاد مسعود را به همه علاقه مندان آن حضرت خصوصاً شما عزیزانى كه رابطه بیشترى با حضرت دارید، تبریك و تهنیت عرض مى كنم. امیدواریم خداوند بزرگ به بركت این وجود مقدس و ایامى كه به ایشان تعلق دارد، همه ما را مشمول عنایت هاى خاص خودش قرار دهد و توفیق خدمت گزارى شایسته به پیشگاه مقدس آن حضرت را به همه ما عنایت فرماید. تقارن این جلسه را با این ایام به فال نیك مى گیریم و آن را نشانه توجه حضرت به این گونه فعالیت ها به حساب مى آوریم و امیدواریم ما را در انجام این خدمات یارى بفرماید.
عالمى را كه خداى تعالى آفریده و ما به عنوان پدیده اى از یك نظر كوچك و از یك نظر بسیار بزرگ در آن خلق شده ایم، سرسرى نیست. در این عالم، آن قدر رمز و رازها وجود دارد و آیات الهى در هر گوشه و كنارش نهفته است كه با مقیاس هاى ما به هیچ وجه قابل شمارش نیست. وجود این رمز و رازها آن گاه نتیجه حكیمانه خود را خواهد بخشید كه موجود ذى شعورى آنها را درك كند و عظمت آنها را بشناسد و از آن، در راه تكامل خود بهره بگیرد. اگر این آیات و رمز و رازهاى عالم، هم چنان ناشناخته بماند، رازى سر به مهر است كه حكمت آفرینش آنها آشكار نمى شود. خداوند، انسان را در این جهان آفریده تا به این راز و رمزها آشنا شود و از یك طرف براى تكامل خود از اینها استفاده كند و از طرف دیگر آیات الهى را از آن جهت كه آیات «خدا»؛ هستند، بشناسد؛ ببیند و درك كند و مسأله مهم تر نیز همین است؛ گرچه هدف اوّل هم بى ارتباط با این هدف نیست؛ چون همه كمال هاى انسان نیز به معرفت الله بازمى گردد.
در هر مقطعى از تاریخ و در طول قرن ها تمدن بشرى، پاره اى از این آیات و علوم آشكار شده و افراد به صورت هاى مختلف از آن استفاده كرده اند. آن طور كه آثار باستان شناسى نشان مى دهد، در دوران هایى از تاریخ، علومى در میان انسان ها وجود داشته كه منقرض شده و دنباله آنها دیگر وجود ندارد؛ نمونه اش مثلاً در اهرام مصر است كه روز به روز آثار علمى به كار گرفته شده در آنها، از طریق كاوش ها به دست مى آید و نشان مى دهد كه سازندگان این اهرام از علوم خاصى بهره مند بوده اند كه دنباله اش در كتاب ها نوشته نشده و به دست ما نرسیده است؛ پس آن دوران علمى منقرض شده و دوران دیگرى شروع شده است؛ به هر حال، خداى بزرگ همیشه آیات خود را به صورت هاى مختلفى براى انسان ها به اندازه استعداد و همتشان آشكار مى كند و آنها هم از آن استفاده هایى مى كنند.
در این باره سؤال ها و مسایل قابل بحث بسیارى وجود دارد؛ مثلاً هم امروز و هم در دوران هاى گذشته مى بینیم بسیارى از این علوم و این رمز و رازها به دست كسانى كشف شده كه چندان رفتار یا عقاید درستى نداشته و ندارند و به اصطلاح خودمان كافرند. اگر هدفِ آگاهى از این رمز و رازها خداشناسى است، چرا مؤمنان در این راه ها پیشگام نبوده و بیشتر، از دیگران بهره گرفته اند و خودشان كمتر در اختراعات و كشفیات پیشگام بوده اند؟ این پرسشى است كه جاى طرح و بحث دارد و البته پاسخى هم در ذهن بنده براى آن وجود دارد؛ ولى فعلاً نمى خواهم وقت شما را بگیرم. به هر حال، به هر دلیلى بوده، اكنون كه بسیارى از علوم در اختیار ما قرار گرفته و دیگران زحمت كشف و به ثمر رساندنش را متحمل شده اند و امروز امكان بهره بردارى از آن ها براى ما فراهم شده، باید قدر بدانیم و خدا را شكر كنیم كه گرچه ما زحمتش را بر دوش نكشیده ایم، ولى مى توانیم از آن ها بهره ببریم.
معمولاً در برخورد با این پدیده هاى نو كه امكانات جدیدى را به خصوص در زمینه ارتباطات و اطلاع رسانى در اختیار مى گذارد، دو نوع برخورد افراطى و تفریطى وجود دارد: كسانى چنان دل باخته و خودباخته مى شوند كه گویى این اوج كمال انسانى است و كسانى كه از این وسایل و فن آورى ها بهره مندند، كامل ترین انسان هایند و باید در حد پرستش به آنها احترام گذاشت و به هر بها، خضوع و خشوعى كه شده، باید از آنها استفاده و در مقابلشان كرنش كرد. دسته دیگرى هم در جهت تفریط، به بهانه هاى مختلف، از جمله این كه از این وسایل استفاده هاى غلط و سوء استفاده مى شود، آنها را تحریم مى كنند و مى گویند چون كفار اینها را اختراع كرده اند یا چون از اینها استفاده هاى نامطلوبى در جهان مى شود، پس ما باید از آنها بپرهیزیم؛ اما هر دوى این سخن ها نادرست است. نعمت خدا كه به دست ما مى رسد، چه آن را كفار به دست ما بدهند و چه مؤمنان، وسیله اى براى آزمایش من و شما است. باید نعمت را قدردانى و از آن در راه درست استفاده كرد؛ وسیله اش هر كه باشد و هر چه باشد. از آن طرف هم اگر فكر كنیم كه این اوج كمال انسانى است و كسانى كه چنین وسایلى را در اختیار دارند، كامل ترین انسان ها در انسانیت هستند نیز اشتباه است. نعمت هاى دنیا هر چه باشد؛ از اموال و فرزند و نعمت هاى مادّى گرفته تا هوش و استعداد و نعمت هاى غیر مادّى، همه وسیله آزمایش است؛ همه شمشیر دو دم است؛ هم مى شود از آن استفاده درست كرد هم استفاده نادرست؛ حتى مقدس ترین علوم هم از جهتى كه مفاهیمى در ذهن، و قابل نقل و انتقال و تعلیم و تعلم است نیز كمال نهایى انسان نیست؛ كیفیت بهره بردارى از آنها ملاك است؛ چه رسد به ابزار بى جان و اختراعاتى كه خود بشر انجام داده و وسایلى كه براى زندگى مادّى اش فراهم كرده است. اینها نه نجس، پلید، دورانداختنى و طرد كردنى است و نه بسیار مقدس، مطلوب و پرستیدنى؛ بلكه وسایلى براى آزمایش است، منتها هر قدر این وسایل بیشتر باشد، هم امكان ترقى، صعود و عروج بیشتر است و هم امكان تنزل و سقوط. وقتى كه وسایل كمتر باشد، هم عروج و صعود محدودتر است و هم سقوط و نزول؛ اگر انسان ترقى كند، در درجه محدودى ترقى مى كند و اگر تنزل كند، تنزلش نیز محدود است؛ اما وقتى وسایلش زیاد شد، اگر ترقى كند، خیلى ترقى كرده و اگر تنزل كند، تنزلش خیلى زیاد خواهد بود.
پس نكته اوّل مورد توجه، برخورد ما با وسایلى است كه جدیداً كشف شده؛ به خصوص وسایل ارتباطى كه امروز باب عظیمى از دنیاى جدیدى را به روى بشر گشوده و نزدیك است زندگى بشر را به كلّى متحوّل كند. باید به این وسایل با چشم وسیله آزمایش نگاه كرد: وَنَبْلوكُمْ بِالشَّرِّ وَالخَیْرِ فِتْنَةً1. نباید آن چنان تقدیس كرد و خود را در مقابل آنها باخت كه تصور كنیم اگر ما نداشته باشیم پس دیگر هیچیم و نباید آن چنان تحریم كرد كه چون سوءاستفاده هایى از این وسایل مى شود، پس ما به كلى آنها را كنار بگذاریم و استفاده مطلوب و درست هم از آنها نكنیم. آنچه باید در مقابل همه این وسایل بدان توجه كنیم، این است كه اولاً نسبت به خودمان چگونه مى توانیم از این وسایل بهتر استفاده كنیم و ثانیاً نسبت به جامعه چه راهى را مى توانیم انتخاب كنیم كه استفاده مطلوب از آن بیشتر شود و جلو مفاسدش تا حد امكان گرفته شود؛ یعنى ببینیم خودمان شخصاً براى مقاصد مشروع خودمان چه استفاده هاى بهترى مى توانیم بكنیم و هم چنین با توجه به مسؤولیتى كه در قبال جامعه داریم، چه كار كنیم كه عموم مردم هر چه بیشتر از این وسایل به شكل صحیح استفاده كنند و جلو مفاسد آن هر قدر ممكن است، گرفته شود. این مسؤولیتى است كه ما به عهده داریم؛ وگرنه برخورد منفى و طرد آنها و این كه بگوییم باید به كلى از اینها جلوگیرى كرد و نباید چنین چیزهایى وجود داشته باشد، كار درست و معقولى نیست. چه بخواهیم و چه نخواهیم، این وسایل وجود خواهد داشت و گسترش هم پیدا خواهد كرد. از آن طرف، این برخورد هم درست نیست كه بى تفاوت از كنارش بگذریم و بگوییم: بالاخره این واقعیتى است كه وجود دارد و مردم هم به صورت هاى مختلفى (غلط یا درست، مناسب یا نامناسب) از آن استفاده خواهند كرد. پس ما چه كاره ایم؟ مگر ما مسؤولیتى نداریم؟ مسؤولیت ما در جامعه این است كه سعى كنیم راه استفاده مشروع از همه وسایل جدید بیشتر باز شود و تا حدى كه ممكن است، كارى كنیم از مفاسد آن كاسته شود.
یكى از این مسایل كه امروز براى ما مطرح است، همین وسایل اطلاع رسانى جدیدى است كه یك شاخه اش اینترنت است و متأسفانه بسیارى از ما هنوز اطلاعات ساده اى نیز درباره این تكنولوژى نداریم؛ چه رسد به این كه بهره درست ببریم و در راه مقاصد اسلامى از آن استفاده كنیم. این بهترین وسیله اى است كه مى توانیم اسلام را با كمترین هزینه به وسیله آن به دنیا معرفى كنیم؛ دنیایى كه تشنگان شناخت حقیقت در آن كم نیستند. ما ـ با توجه به كمبود امكانات و نیرویى كه داریم ـ اگر نمى توانیم حضوراً نیازهاى دنیا را براى شناختن اسلام، تشیع و حقایق برطرف كنیم، با استفاده از این وسیله مى توانیم بسیارى از كمبودهایمان را جبران كنیم. اگر بتوانیم برنامه درستى ارائه دهیم، با نیروى انسانى كم مى توانیم بهره هاى بسیار زیادى ببریم؛ امّا آیا براى همین كارهاى كوچك هم كه نیروى كم مى برد، آمادگى داریم؟ شاید سال ها كسانى یا در اندیشه بودند یا مى گفتند و مى نوشتند كه اگر فرستنده اى مثل رادیو و تلویزیون در اختیار ما بود، چنین و چنان مى كردیم. اكنون بعد از انقلاب این امكان فراهم آمده و به ما پیشنهاد مى كنند كه بیایید و كارهاى تلویزیون و رادیو را اداره كنید؛ امّا آیا ما توان اداره اش را داریم و خودمان را براى اجراى برنامه اى براى یك جمع آماده كرده ایم؟ اگر امكانات كامل اینترنت در اختیار شما قرار گرفت كه بتوانید هر پیامى بخواهید به دنیا بدهید، چقدر آمادگى دارید كه پیام هاى اسلامى را به صورت سریع و قابل فهم و پذیرش به دنیا ارائه نمایید؟
ما باید در عین حال كه سعى مى كنیم از همه وسایل هر چه زودتر استفاده كنیم، در تكمیل آن نیز پیشگام شویم. مسلمان ها فقط ما نیستیم و ایران هم فقط به ما و حوزه علمیه و مدرسه ما ختم نمى شود؛ كسان دیگرى هم هستند كه تلاش مى كنند و زحمت مى كشند و استعدادهاى خوبى دارند كه كارهاى بزرگى مى توانند انجام دهند و بحمدالله پیشرفت هاى چشم گیرى هم داشته اند. ما باید با استفاده از این امكانات، وظیفه اى را كه داریم، انجام دهیم و رسالت خودمان را به جهان ابلاغ كنیم و تكلیف شرعیمان را كه معرفى اسلام است، به این وسیله انجام دهیم.
امیدواریم به بركت عنایت خاص حضرت ولى عصر علیه السلام و به بركت خون هاى پاكى كه در راه برقرارى نظام اسلامى ریخته شده و تلاش هایى كه انجام گرفته، ملت ما و از جمله گروه كوچك ما این توفیق را پیدا كند كه به وظایف خودمان بیشتر آشنا شویم و از نعمت هایى كه خداوند بزرگ در اختیار ما قرار داده، هم براى تكامل شخصیمان و هم براى رشد جامعه مان و هم براى انجام آن رسالت جهانیمان كه هدایت همه انسان ها به سوى كمال نهایى است، بهره بگیریم.

والسلام علیكم و رحمة الله وبركاته


1؛ . انبیا، 35.