قال علي عليه‌السلام : إِنَّهُ لَيْسَ لِأَنْفُسِكُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّةَ فَلَا تَبِيعُوهَا إِلَّا بِهَا؛ امير مومنان عليه‌السلام مي‌فرمايند: همانا براي شما بهايي جز بهشت نيست، پس به کمتر از آن نفروشيد. (نهج‌البلاغه، حکمت456)

تعليقةٌ على نهاية الحكمه

گالينگور، وزيري، 536 صفحه، چاپ اول 1393.

اين كتاب مشتمل بر شروح و حواشى استاد بر نهاية الحكمه است. اين اثر پس از سال ها تدريس نهايه، با قلم خود استاد به زبان عربى فصيح و سليس نگاشته شده است. آقاى على اوجبى اين كتاب را با عنوان ترجمه نهاية الحكمه و تعليقات استاد مصباح يزدى ترجمه كرده، و انتشارات الزهراء آن را با شمارگان 4000 نسخه در سال 1376 به چاپ رسانده است.

بداية الحكمه و نهاية الحكمه نخستين كتاب هاى درسىِ منظم در باب فلسفه هستند كه در حوزه نگاشته شد، و استاد مصباح نخستين كسى است كه به شرح نكات مجمل و مبهم اين دو كتاب همت گماشته است. چنان كه خود در مقدمه كتاب، پس از شكرگذارى به درگاه خداوند به خاطر نعمت مصاحبت با علامه(رحمه الله) و استفاده فراوان از محضر ايشان، و ضمن گران قدر و نفيس شمردن نهاية الحكمه، مى گويد پس از مدت ها افتخار تدريس اين كتاب، در صدد برآمده است تا براى توضيح مطالب و تسهيل طريق وصول به آنها، بعضى مطالب را از كتب ساير حكما بر آن بيفزايد و در عين حال برخى امورى را كه فهم يا پذيرش آنها برايش دشوار است بيان نمايد، و به دليل اين دشوارى نيز اشاره كند.

اظهار فوق از سر نهايت تواضع و احترام نسبت به استاد (علامه طباطبايى) است وگرنه در اين تعليقات، هم نظرات و مقاصد مرحوم علامه بيان شده است، هم ـ در نهايت تواضع و فروتنى ـ نقد علمى و نظريات جديد خود استاد ارائه گشته است.

مترجمِ اثر مى نويسد استاد مصباح در اين كتاب، در هر بحث اقوال و عين كلمات حكما و متكلمان و عرفا را به گونه اى نقل كرده كه خواننده را از مراجعه به آنها بى نياز مى سازد; در برخى مسائل به تفصيلْ زمينه هاى تاريخىِ بحث را بررسيده اند، كه اين امر مخاطب را در فهم اصل مسئله يارى مى دهد; مقدمات ضرورى براى درك هر بحث را تشريح كرده اند; ارتباط مسائل و مباحث را روشن ساخته اند; همچنين به دليل آشنايى با مباحث فلسفى غرب، گاه در قالب بحثى تطبيقى به نقل و نقد آراى انديشمندان غربى پرداخته اند.

بى ترديد تعليقه استاد مصباح، يكى از بهترين منابعى است كه براى شرح يا استفاده از دو كتاب پرارج بداية الحكمه و نهاية الحكمه به كار مى آيد، و در عين حال مدخلى است براى تأمل در برخى از مباحث حكمت متعاليه.

گفتني است، اين کتاب پيش‌تر و  براي اولين‌بار در سال 1363 توسط انتشارات در راه حق چاپ و  منتشر شده بود.

آدرس: قم - بلوار محمدامين(ص) - بلوار جمهوري اسلامي - مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)
پست الكترونيك: Info@MesbahYazdi.Org