قال علي عليه‌السلام : إِنَّهُ لَيْسَ لِأَنْفُسِكُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّةَ فَلَا تَبِيعُوهَا إِلَّا بِهَا؛ امير مومنان عليه‌السلام مي‌فرمايند: همانا براي شما بهايي جز بهشت نيست، پس به کمتر از آن نفروشيد. (نهج‌البلاغه، حکمت456)

دوشنبه 02 /07 /1397

استاد اخلاق حوزه علميه قم گفت: بزرگ‌ترين اشتباه ما اين است که ارزش‌هاي معنوي را سبک بشماريم. بايد تمرکز ما بر اصلاح بينش خود و جامعه در اين زمينه باشد و بكوشيم از دوره دبستان، بلکه قبل از آن، تا بالاترين مراحل آموزش عالي، توجه به معنويات و ارزش‌هاي الهي در ما ضعيف نشود.

به گزارش پايگاه اطلاع‌رساني آثار حضرت آيت‌الله مصباح يزدي، رئيس مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) در جمع  رابطان استاني دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي با اشاره به گذشتن چهاردهه از پيروزي انقلاب اسلامي، اظهار داشت: اين پديده‌اي که در عالم بي‌نظير است، مانند ساير پديده‌هاي اجتماعي با پيچ و خم‌هايي روبه‌رو بوده و نقاط قوت و آفت‌هايي نيز داشته است؛ در ابتداي امر بسياري از سياستمداران عالم پيش‌بيني مي‌كردند که اين انقلاب بيش از شش ماه دوام نخواهد آورد؛ اما اين پيش‌بيني‌ها هرگز درست در نيامده و همان‌گونه که مقام معظم رهبري نيز بارها اشاره کردند، اين انقلاب هميشه رو به رشد بوده و در حال حاضر نيز بالنده‌تر از هميشه در مقابل دشمنان خود قد برافراشته و به مسير خود ادامه مي‌دهد.

آيت‌الله مصباح در ادامه افزود: قرار نيست با رشد، پيشرفت و بالندگي انقلاب مسئوليت ما کم شود؛ بلکه بايد آفت‌ها و عوامل تضعيف آن را بشناسيم و ابزار‌هاي محافظت از آن را بيش از پيش فراهم كنيم و به وظيفه‌مان که پاسداري از انقلاب و ارزش‌هاي آن است، عمل كنيم.

وي ضمن تأكيد بر لزوم پيش‌بيني مشکلات و سختي‌هايي که در ادامه مسير وجود دارد، خاطر نشان كرد: بايد پيشاپيش، ادامه مسير را ببينيم و خود را براي جلوگيري از انحراف و تضعيف نظام آماده کنيم. با نگاهي به گذشته انقلاب مي‌بينيم كه در طول اين مسير محدوديت‌ها، موانع و آفت‌هايي وجود داشته است. دهه اول انقلاب دهه تثبيت نظام و مقابله با دشمنان داخلي و خارجي و پيروزي بر توطئه‌هاي دشمنان بود؛ دهه دوم انقلاب به ترميم خرابي‌هاي جنگ گذشت و طبيعتاً به خاطر تحريم‌ها و مشکلات ناشي از ويراني‌هاي به جا مانده از رژيم گذشته و دوران جنگ، و البته تا حدودي بي‌برنامگي نيروهاي انقلابي، شرايط اقتصادي مطلوب نبود.

آيت‌الله مصباح يزدي با يادآوري نمونه‌هايي از شرايط نامطلوب اقتصادي و برخي اشتباهات در برنامه‌ريزي‌ها، اظهار كرد: با توجه به اين شرايط، ديدگاه‌هاي مختلفي در جامعه به وجود آمد؛ عده‌اي تنها ارمغان انقلاب را ضعف و تنزل مادي و فقر بيشتر مردم عنوان كردند؛ حتي برخي گفتند امام(ره) كه در حوزه درس خوانده، از سياست و اداره کشور چيزي نمي‌داند، و اگر از همان ابتدا با شاه مذاکره و گفت‌وگو مي‌کرد، بهتر بود و کشور گرفتار اين مشکلات و خرابي‌ها نمي‌شد و خون افراد بي‌گناه ريخته نمي‌شد.

وي در ادامه افزود: امروز با گسترش رسانه‌ها، اين سخنان بيشتر شنيده مي‌شود؛ حتي گاهي ايستادگي مردم در مقابل همه دشمنان داخلي و خارجي به فرمان رهبري و حفظ عزت و استقلال كشور، که ما آن را به عنوان افتخار انقلاب اسلامي مي‌دانيم، از سوي كساني به عنوان اشتباه جمهوري اسلامي معرفي مي‌شود؛ اينان مي‌گويند نبايد با رفتاري ناشي از احساسات با دشمنان مبارزه مي‌کرديم؛ بلکه مي‌توانستيم از طريق مذاکره و تعامل جلوي اين همه خرابي و مشکلات اقتصادي و کشته شدن جوانان را بگيريم.

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم با اشاره به اين‌که آنچه در عالم رخ مي‌دهد، يک مسأله، و تحليل و تفسير آن از منظر ارزشي مسأله ديگري است، ادامه داد: حوادث مختلفي در عالم اتفاق مي‌افتد، كه كساني آن را کاملاً مطلوب ارزيابي مي‌کنند، و در مقابل کسان ديگري همان واقعه را کاملاً نامطلوب و مضر مي‌دانند؛ از اين رو براي ارزشيابي پديده‌ها بايد ديد معيار و ملاک قضاوت چيست، و اگر ما واقعه‌اي را خوب يا بد ارزيابي مي‌كنيم، بايد ببينيم بر اساس چه مبنايي قضاوت کرده‌ايم.

 آيت‌الله مصباح يزدي ضمن دسته‌بندي ملاک‌هاي ارزشيابي در دودسته کلي، اظهار داشت: گاهي ملاک قضاوت، فقط توجه به امور مادي و لذائذ دنيوي است؛ گاهي نيز علاوه بر امور دنيوي، ارزش‌هاي ديگري هم مورد توجه است. بر اساس دسته اول، براي ارزشيابي يك اتفاق بايد ديد آيا رفاه و لذت مردم بيشتر شده يا خير؛ اما بر اساس دسته دوم، ملاك اصلي ارزيابي، ارزش‌هاي غير مادي است و ماديات فرع آنها هستند، و يا حداقل ارزش‌هاي معنوي در کنار ارزش‌هاي مادي مورد توجه قرار مي‌گيرد.

استاد اخلاق حوزه علميه قم با يادآوري شعارهاي انقلابيون، گفت: يکي از شعارهايي که سال‌ها قبل از پيروزي انقلاب، بر سر زبان‌ها بود، شعار استقلال، آزادي، جمهوري اسلامي بود. اما برخي شعارها بعد از انقلاب مطرح شد، كه به عنوان مثال مي‌توان به شعار پيشرفت و توسعه كه در يکي از دهه‌هاي بعد از پيروزي انقلاب مطرح گرديد، اشاره كرد. طرح اين شعارها سبب پيدايش ابهام‌هايي از قبيل اين که مراد از پيشرفت چيست، يا پيشرفت در چه امري مورد نظر است، نيز شد؛ البته آنچه به ذهن همگان متبادر مي‌شد و در عمل هم مورد نظر بود، وضع اقتصادي بهتر، رفاه بيشتر و بالا رفتن درآمدها بود، نه پيشرفت در ابعاد معنوي و انساني.

وي در ادامه افزود: سؤالي كه در اينجا مطرح است، اين است كه آيا مطرح کردن شعارهاي جديدي كه عنوان «اسلام» از آنها حذف شده بود، اما براي مردم ملموس‌تر، و با هوس‌ها سازگارتر بود، پيشرفت محسوب مي‌شود يا پسرفت؟ به عبارت ديگر، آيا طرح شعار «پيشرفت» نشان دهنده سير صعودي انقلاب بود، يا حاكي از خطر شروع سير نزولي در بين مسئولان و سياستمداران است؟ براي پاسخ به اين سؤال بايد ببينيم معيار ارزشيابي و قضاوت در اين زمينه چيست.

اين  استاد برجسته حوزه علميه قم با بيان نمونه‌هايي از ايثار، فداكاري و دلسوزي افراد جامعه براي مستضعفان در اوايل انقلاب، پرسيد: آيا امروز آن همدلي، دلسوزي و ايثار افزايش يافته، يا دغدغه مردم براي کسب درآمد و منافع شخصي بيشتر شده است؟ بر کسي پوشيده نيست که اوضاع اقتصادي مردم از آن زمان بهتر است؛ اما آيا اين، به معناي آن است كه ما پيشرفت کرده‌ايم، يا به عقب برگشته‌ايم؟ ملاک قضاوت در اين زمينه چيست؟

وي در بخش ديگري از سخنان خود گفت: مردم ما همان كساني هستند که ساعت‌ها در زمستان در صف منتظر مي‌ماندند تا مقداري نفت تهيه كنند، و برخي از ايشان همان نفت را هم به همسايه فقيرشان مي‌دادند؛ اما امروز با اندک گراني صدايمان در مي‌آيد؛ البته مشکلات اقتصادي براي قشرهايي از جامعه، واقعاً سنگين و تحمل‌ناپذير است، و بايد براي آن چاره‌اي انديشيد؛ اما سخن در اين است که هدف انقلاب چه بود؟ آيا ملاک ارزشيابي اين انقلاب، فقط امور مادي بود؟ اگر چنين است، بهتر بود همان ابتدا با مذاکره و بده بستان مسائل را حل مي‌کرديم، بدون اين‌كه اين همه هزينه پرداخت کنيم! اما اگر هدف، ارزش‌هاي ديگري بود، بايد ببينيم آيا رسيدن به اين هدف، ارزش پرداخت اين هزينه‌ها را دارد يا خير.

رئيس موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) با بيان اين که در جوامع مختلف، هرگز پيشرفت مطلق اتفاق نيفتاده، و پيشرفت‌ها در بعد يا ابعاد خاصي بوده است، خاطر نشان كرد: کساني که انگيزه‌شان صرفاً امور شخصي و مسائل مادي باشد، و هيچ احساس و عاطفه انساني نداشته باشند، خيلي کم هستند؛ در نقطه مقابل، کساني هم که ارزش را فقط براي جهات معنوي، الهي، غيرمادي و جنبه‌هاي انساني بدانند، نيز خيلي اندک هستند. اکثريت مردم بين اين دو گروه قرار دارند كه با شدت و ضعف در افراد مختلف، هم به دنبال منافع شخصي خود هستند، هم به مسايل معنوي و عواطف انساني توجه دارند.

وي افزود: اين طيف وسيع از افراد جامعه، مهم‌ترين قشر، و مورد نظر مصلحان اجتماعي هستند. ما هم اگر بخواهيم در جامعه مؤثر باشيم، بايد بر همين قشر، كه خود ما هم جزو آنها هستيم، متمرکز شويم، و اولين گام براي تأثيرگذاري بر ديگران نيز اين است كه بايد خودمان را ارزيابي و اصلاح کنيم.

استاد اخلاق حوزه علميه قم با بيان اين‌که بزرگ‌ترين آفتي كه مصلحان جامعه را تهديد مي‌كند، غفلت آنها از خودشان است، اظهار داشت: اغلب ما اين‌که مردم چه بايد بکنند، را مي‌دانيم؛ اما از اين که خودمان چه بايد بکنيم، غافليم. کساني که امروز به برکت هدايت انبيا و ائمه اطهار عليهم‌السلام و امام راحل(ره)، براي اصلاح جامعه احساس مسئوليت مي‌کنند، ابتدا بايد نواقص خود در زمينه شناخت معارف ديني، و شناخت دشمنان، و نيز ضعف‌هاي خود در زمينه اراده، تحمل سختي‌ها و پرداخت هزينه‌هاي مادي و معنوي براي اصلاح را بشناسند؛ زيرا با وجود اين نواقص و ضعف‌ها، کوچک‌ترين مشکلي موجب مي‌شود كه دست از کار بکشيم.

وي افزود: اگر گفتن و موعظه كردن، به تنهايي براي هدايت ديگران کافي بود، چرا ائمه عليهم‌السلام آن همه سختي‌ها را به جان خريدند و در اين مسير به شهادت رسيدند؟

آيت‌الله مصباح يزدي در بخش ديگري از سخنان خود با تأكيد بر لزوم شناخت هدف اصلي انقلاب اسلامي، که ارزش فداکاري و جان دادن در راه آن را دارد، گفت: بايد خودمان اين هدف را به درستي بشناسيم و آن را باور کنيم، و به ديگران هم بشناسانيم؛ اما اگر خداي ناکرده هدف ما عوض شد، و بهره‌مندي ديگران از ثروت، مقام، قدرت و رانت در نظر ما جلوه كرد، و بهره‌مندي از آنها آرزوي ما هم شد، اين همان انحراف و سير نزولي است.

استاد اخلاق حوزه علميه قم هم‌چنين افزود: مهم‌ترين وظيفه‌اي که بر دوش فرهيختگان جامعه است، اين است که سعي کنند ابتدا فکر و رفتار خود، و در مرحله بعد انديشه و عملكرد ديگران را در جهت رسيدن به هدف اصلي انقلاب اصلاح کنند؛ گام اول در اين مسير نيز اين است كه بدانيم هدف اصلي انقلاب چيست.

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم با اشاره به اين‌كه در ذيل هدف اصلي انقلاب، اهداف فرعي ديگري نيز وجود دارد، خاطر نشان كرد: اهميت اهداف فرعي کمتر، يا حداکثر مساوي با هدف اصلي است؛ اما نبايد فراموش کنيم، هدفي به نام اسلام داشتيم، كه وجه امتياز انقلاب ما نسبت به ساير انقلاب‌هاست؛ تکيه کلام امام (ره) در دوران نهضت، و بعد از پيروزي انقلاب و تا آخرين لحظات زندگي ايشان «اسلام» بود؛ حال، چه شده که در سخنان و شعارهايمان و حتي وعده‌هاي انتخاباتي سخني از اسلام نيست؟!

وي افزود: مبادا اوج وعده‌هاي ما، همان وعده‌هايي باشد که ليبرال‌ها و مارکسيست‌ها مي‌دهند! حداقل بگوييم مراد ما از پيشرفت، هم مادي و هم معنوي است؛ نه اين که بگوييم آخرت مردم ربطي به ما ندارد و وظيفه ما فقط پيشرفت مادي است؛ اگر چنين شد، بدانيم سير نزولي جامعه شروع شده است.

آيت‌الله مصباح يزدي در ادامه با استناد به آياتي از قرآن کريم، اظهار داشت: اگر دنيا و ماديات را صرفاً به عنوان ابزاري براي رسيدن به هدف اصلي، که همان رشد و تكامل انسان است، در نظر نمي‌گيريم، حداقل اين هدف الهي را در کنار اهداف مادي مورد توجه قرار دهيم؛ نه اين که در راه‌رسیدن به ارزش‌هاي فراحيواني و فراشکمي نسبت به اهداف الهی کور باشيم و آنها را به حساب نياوريم.

وي در در پايان سخنانش  خاطر نشان کرد: بزرگ‌ترين اشتباه ما اين است که ارزش‌هاي معنوي را سبک بشماريم. بايد تمرکز ما بر اصلاح بينش خود و جامعه باشد، و بكوشيم از دوران دبستان، بلکه قبل از آن، تا بالاترين مراحل آموزش عالي، توجه به معنويات و ارزش‌هاي الهي در فرزندان ما ضعيف نشود.

گفتني است همايش رابطان استاني دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي روز جمعه، 16 شهريور ماه در مجتمع ياوران مهدي عجل‌الله‌فرجه‌الشریف جمکران برگزار شد.

انتهاي پيام/

آدرس: قم - بلوار محمدامين(ص) - بلوار جمهوری اسلامی - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) پست الكترونيك: info@mesbahyazdi.org