قال علي عليه‌السلام : إِنَّهُ لَيْسَ لِأَنْفُسِكُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّةَ فَلَا تَبِيعُوهَا إِلَّا بِهَا؛ امير مومنان عليه‌السلام مي‌فرمايند: همانا براي شما بهايي جز بهشت نيست، پس به کمتر از آن نفروشيد. (نهج‌البلاغه، حکمت456)

سه شنبه 10 /07 /1397

آیت‌الله مصباح یزدی با بیان این‌که گاهی ما وظایفی داریم که ناخودآگاه از آن غفلت می‌کنیم، ادامه داد: گاهی در شرایطي خاص، مفاسدی بر انجام برخی تکالیف مترتب می‌شود، یا زمینه سوء‌استفاده خاصی از آن فراهم می‌شود؛ در چنین شرایطی کسی که می‌خواهد تکلیفش را انجام دهد، باید بتواند مصداق اهم و مهم را بشناسد و مصلحت مهم را فدای مصلحت اهم کند. از این‌رو در زمانی که برنامه دشمنان اسلام و نظام اسلامی، ایجاد تفرقه بین گروه‌هاي مختلف، از شیعه و سنی گرفته، تا قومیت‌هاي گوناگون و ايجاد اختلاف بين مردم و دولت است، دوراندیشی رهبری اقتضا می‌کند كه جامعه را به گونه‌ای راهنمایی کنند که دشمنان فرصتي براي رسيدن به هدفشان پيدا نكنند؛ به عبارت بهتر، تکلیف نهی‌ازمنکر از بین نرفته، بلکه باید به گونه‌ای انجام شود که سوژه به دست دشمنان ندهد.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی آثار حضرت آیت‌الله مصباح یزدی، رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در دیدار با جمعی از مربیان و فعالان ستاد امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر با اشاره به وجود ابهام‌هایی در خصوص امر‌به‌معروف و نهی‌ازمنکر و اختلاف در روش‌های انجام این فریضه و بحث‌های نظری مربوط به آن، اظهار داشت: این گونه ابهام‌ها، منحصر در مسئله امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر نیست؛ بسیاری از احكام اسلامی مورد بی‌مهری قرار گرفته است و آن‌گونه که باید نه در تحقیق، حقشان ادا شده، و نه در عمل؛ البته شاید این بی‌مهری‌ها بیشتر در مسائل اجتماعی اسلام بوده است.

آیت‌الله مصباح یزدی یکی از علت‌های بی‌مهری به مسائل اجتماعی اسلام را حکومت‌های ظالمی دانست که بر سر کار بوده‌اند، و ادامه داد: حتی در زمان پیامبرصلی‌الله‌علیه‌وآله و بعد از رحلت ایشان، کارهایی انجام شد که مسائل اجتماعی اسلام را به حاشیه راند. واقعه عاشورا نیز ناشی از بی‌توجهی به احکام اجتماعی اسلام بود و افرادی به عنوان خلافت پیامبرصلی‌الله‌علیه‌وآله، کارهای خطرناکی انجام دادند که حتی دشمنان نیز از عهده آن برنمی‌آمدند. امروز نیز نوادگان بنی‌امیه و بنی‌عباس وجود دارند و راه آن‌ها را ادامه می‌دهند.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به اختلافات موجود بین فهم و رفتارهای افراد، اظهار داشت: در بین اصحاب پیامبرصلی‌الله‌علیه‌وآله حضرت سلمان، ابوذر و مقداد بسیار ممتاز بودند، اما در عین حال همین سه نفر رفتارهای متفاوتی داشتند؛ مثلاً در رفتارهای جناب سلمان درگیری با حکومت‌های وقت به چشم نمی‌خورد؛ اما جناب ابوذر به شدت با شخص خلیفه برخورد می‌کرد و این مخالفت به جایی رسید که ایشان را تبعید کردند. شناخت و درک این مسائل، احتیاج به تفسیر جامعه‌شناسانه و روان‌شناسانه دارد.

وی با بیان این که یکی از مشکلات جامعه اسلامی، این است که برخی از مسائل هنوز از نظر فکری، کاملاً حل نشده است، ادامه داد: فی‌الجمله می توان گفت وظایف اشخاص، با توجه به موقعیت‌های اجتماعی‌شان فرق دارد. در واقع هدف یکی است، اما رفتارها متفاوت است و حتی گاهی در ظاهر با هم تضاد دارند؛ اما این تضاد به خاطر موقعیت‌های آنان است، نه به خاطر اختلاف در شناخت و هدف.

آیت‌الله مصباح يزدي با تأكيد بر این‌که با توجه به موقعیت‌های اجتماعی افراد، وظایف آنها نیز با هم متفاوت است، اظهار داشت: گاهی نیز تفاوت در رفتار ناشی از اختلاف در فهم است؛ همان‌طور که گاهی دو نفر از یک سخن، دو برداشت متفاوت می‌کنند.

وی با اشاره به قسم سوم اختلاف در رفتار افراد، خاطر نشان كرد: گاهی کسانی نمی‌خواهند فهم دقیقی از يك مسئله داشته باشند؛ یعنی چون مسئله‌ای را دوست ندارند، نمی‌خواهند آن را بفهمند و به دنبال آن نمی‌روند. این است که در عمل، به لوازم آن نیز پایبند نیستند و اين امر سبب اختلاف در رفتار می شود. بنابراین نباید توقع داشته باشیم، همگان همان‌گونه بفهمند که ما فهمیده‌ایم.

استاد فلسفه و تفسیر حوزه علمیه قم با اشاره به این‌که برای کم کردن آثار سوء این اختلافات، باید آگاهی خودمان را بالا ببریم و به هیچ حدی از شناخت، قانع نشویم، ادامه داد: متأسفانه علیرغم کارهای انجام شده، در زمينه امربه‌معروف و نهی‌از‌منکر نیز کمبود شناخت و کمبود پژوهش وجود دارد. این کمبود، در مسائل مهمی مانند ولایت‌فقیه نیز وجود دارد. علی‌رغم این‌که ولایت‌فقیه یکی از مسائل مهم اجتماعی اسلام است. باید توجه داشته باشیم که یک فعالیت مهم و نسبتاً درازمدت، کار در زمینه شناخت است و در کنار ترویج امر‌به‌معروف و نهی‌از‌منکر عملی، باید این کار نیز در دستور کار قرار گیرد.

وی ادامه داد: هم‌چنین باید شناخت در زمینه امر‌به‌معروف و نهی‌ازمنکر را از راه‌های مختلفی هم‌چون بحث و گفت‌وگو، برگزاری مسابقه بین جوانان و نوجوانان و راه‌هاي مختلف ديگر ترویج دهیم.

آیت‌الله مصباح يزدي اشتراک لفظی را از اموری دانست که در تحقیق درباره امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر باید مورد توجه قرار گیرد، و گفت: به عنوان نمونه، در رساله‌هاي عمليه برای امر‌به‌معروف و نهی‌از منکر شرایطی از جمله احتمال تأثیر و عدم خوف ضرر ذکر شده است. روشن است که این امربه‌معروف با امربه‌معروف و نهی‌از‌منکری که حضرت اباعبدالله‌علیه‌السلام انجام داد و در زیارت وارث نسبت به آن شهادت می دهیم، متفاوت است. آیا ما شهادت می‌دهیم که ایشان فريضه امر‌به‌معروف و نهی‌از‌منکر به معنای تذکر دادن، بدون خوف ضرر و شرایط مذکور ديگر كه در رساله عمليه آمده، را انجام داده‌اند ؟! یا امر به معروف دیگری مدنظر ايشان است که باید انجام شود، حتي اگر به شهادتشان منتهي شود؟

وی ادامه داد: بايد روشن شود كه در امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر، خوف ضرر ساقط کننده وظیفه است، یا باید تا پای فدا كردن جان پیش رفت؟ اگر این‌ها دو نوع امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر هستند، وظیفه ما انجام کدام‌یک است؟

آیت‌الله مصباح یزدی با بیان این‌که عنوان امر‌به‌معروف و نهی‌از‌منکر، مفهومی تشکیکی است، ادامه داد: مرتبه‌ای از آن، واجب، و مرتبه‌ای از آن مستحب است؛ مرتبه‌ای دیگر در شرایطی خاص، واجب، و مرتبه‌ای برای اشخاص خاص واجب است. از این‌رو اگر برای امر‌به‌معروف و نهی‌از‌منکر در امور ساده، خوف از ضرر یا احتمال عدم تأثیر داشته باشیم، انجام آن لازم نیست؛ اما اگر اصل اسلام در خطر باشد، تا پای فدا كردن جان هم باید پیش رفت. بر همین اساس بود که امام راحل(ره) در اولین سخنرانی‌ها و بیانیه‌هایشان فرمودند که این کار واجب است، ولو بلغ ما بلغ.

وی با اشاره به تأثير اختلاف موقعیت افراد در انجام وظایف اجتماعی، اظهار داشت: یکی از دغدغه‌های قشر مؤمن و انقلابی نیز به همین مسئله برمی گردد؛ برای مثال، از طرفی امربه‌معروف و نهی‌از‌منکر حتی نسبت به مسئولان واجب معرفي مي‌شود، و از سوی دیگر رهبری بر لزوم وحدت تأکید می کنند؛ این است که ممكن است كساني متحیر شوند که بالاخره چه باید بکنند. در این‌جا افراد نسبت به چنین بیاناتی چند دسته‌ می‌شوند؛ کسانی هستند که با شنیدن این سخنان، شانه از زیر بار تکلیف خالی می‌کنند و این سخنان را بهانه‌اي براي رفع تكليف از خود قرار می‌دهند؛ بدتر از اين گروه، کسانی هستند که این سخنان را وسیله‌ای برای تضعیف رهبری قرار می‌دهند و می‌گویند سخنان رهبر با هم تضاد دارد.

آیت‌الله مصباح یزدی با بیان این‌که گاهی ما وظایفی داریم که ناخودآگاه از آن غفلت می‌کنیم، ادامه داد: گاهی در شرایطي خاص، مفاسدی بر انجام برخی تکالیف مترتب می‌شود، یا زمینه سوء‌استفاده خاصی از آن فراهم می‌شود؛ در چنین شرایطی کسی که می‌خواهد تکلیفش را انجام دهد، باید بتواند مصداق اهم و مهم را بشناسد و مصلحت مهم را فدای مصلحت اهم کند. از این‌رو در زمانی که برنامه دشمنان اسلام و نظام اسلامی، ایجاد تفرقه بین گروه‌هاي مختلف، از شیعه و سنی گرفته، تا قومیت‌هاي گوناگون و ايجاد اختلاف بين مردم و دولت است، دوراندیشی رهبری اقتضا می‌کند كه جامعه را به گونه‌ای راهنمایی کنند که دشمنان فرصتي براي رسيدن به هدفشان پيدا نكنند؛ به عبارت بهتر، تکلیف نهی‌ازمنکر از بین نرفته، بلکه باید به گونه‌ای انجام شود که سوژه به دست دشمنان ندهد.

وی افزود: در شرایط عادی، انتقاد آزاد و بی‌باکانه اشکالی ندارد، اما در شرایطی که دشمن تمام تلاش خود را برای ايجاد اختلاف بین مردم و نظام مي‌كند، نباید انتقادات به گونه‌ای مطرح شود که مصلحت اهم فدا شده، و دشمن از آن خوشحال شود.

علامه مصباح يزدي خاطر نشان کرد: هم‌چنین گاهی رهبری از برخی مسائل یا افراد حمایت‌هایی انجام می‌دهند، در حالی که می‌‌دانیم از برخی از آنها رضایت کامل ندارند؛ اما این امر مربوط به مصاديق خاصی است که رهبری می‌دانند كه اگر اين حمایت نباشد، مفاسدی به بار مي‌آيد. از این‌رو با دوراندیشی، جلوی مفاسد و ضررها را می‌گیرند. اصلاً یکی از فلسفه‌های مهم وجود ولایت‌فقیه همین است که مردم در امور پیچیده از ایشان تبعیت کنند. رهبر معظم انقلاب هم در طول این 40 سال نشان داده‌اند که در حساس‌ترین شرایط، صائب‌ترین و عمیق‌ترین نظرها را ارائه کرده است.

آیت‌الله مصباح یزدی با تأكيد بر درایت و تیزبینی مقام معظم رهبری، افزود: از آغاز نهضت اسلامی تا کنون چند اشتباه بیّن از رهبری سراغ دارید؟ در حالي كه همه مسئولانی که از ابتدای انقلاب کاري را بر عهده گرفتند و چند سالی مسئولیت داشتند، اشتباهات متعددي را مرتكب شده‌اند؛ البته ممکن است خطاهايشان ناشي از سوء نیت نباشند، اما بالاخره اشتباه کرده‌اند.

وی افزود: بزرگ‌ترین کفران نعمت این است که قدر چنین رهبری، با این تیزبینی و دوراندیشی را ندانیم، و حتی خدای ناکرده نسبت به ایشان دچار شک و ترديد بشويم، یا گلایه‌مند باشیم. البته باید بدانیم خدای متعال هم کسی را که عمر و سرمایه و دار و ندارش را برای خدا بر کف دست گرفته، به حال خود وا نمي‌گذارد.

استاد اخلاق حوزه علميه قم با نقل خاطره‌ای از سید حسن نصرالله، اظهار داشت: ايشان به بنده می‌فرمود ما نه فقط خود را ملزم به انجام دستورات رهبری مي‌دانيم، بلکه اگر احتمال بدهیم که ایشان تمايل به انجام کاری توسط ما داشته باشند، قبل از آن‌که آن‌ را بیان کنند، در حد توان برای انجام آن اقدام می‌کنیم.

آیت‌الله مصباح یزدی با اشاره به ویژگی‌های منحصر به فرد مقام معظم رهبری، تأكيد كرد: باید قدر این نعمت الهي را بدانیم و هر وقت امری دارند، آن را انجام دهیم؛ البته گاهی موضوعات تغير مي‌كند و ایشان هم سخن دیگری می‌گویند؛ این، به معنای تضاد در سخنان معظم‌له نیست؛ بلکه موضوع و شرایط تغيير كرده و لذا حکم آن هم عوض می‌شود؛ در حالي که ممكن است ما از آن تغيير غافل باشيم.

وی ادامه داد: یکی از واجب‌ترین واجبات برای نسل جوان ما این است که معلومات خود را افزایش دهند؛ هم نسبت به دین، هم نسبت به مسائل اجتماعی، و هم نسبت به موقعیت‌های افراد و شرایط اجتماعی.

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم در پایان اظهار داشت: رمز موفقیت در همه کارها این است که انسان وظیفه‌اش را فقط برای رضای الهی انجام دهد؛ اگر این اخلاص باشد، کارهای کوچک هم اثرات بزرگی را خواهد داشت؛ و اگر اخلاص نباشد، حتی کارهای بزرگ، اثر چندانی نخواهد داشت.

گفتنی است این دیدار 19 شهریور سال جاری در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) برگزار شد.

انتهای پیام/

آدرس: قم - بلوار محمدامين(ص) - بلوار جمهوری اسلامی - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) پست الكترونيك: info@mesbahyazdi.org