قال علي عليه‌السلام : إِنَّهُ لَيْسَ لِأَنْفُسِكُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّةَ فَلَا تَبِيعُوهَا إِلَّا بِهَا؛ امير مومنان عليه‌السلام مي‌فرمايند: همانا براي شما بهايي جز بهشت نيست، پس به کمتر از آن نفروشيد. (نهج‌البلاغه، حکمت456)

پنجشنبه 11 /10 /1348

-

آيت الله مصباح يزدي که روز پنجشنبه 11/12/84 در همايش «تقويت نظام خانواده و آسيب شناسي آن» سخن مي‌گفت، در تبيين جايگاه خانواده در جامعه ارزشي و جوامع تحول گرا و خطراتي که اين نهاد را در آينده تهديد مي‌کند، گفت:

-

آيت الله مصباح يزدي که روز پنجشنبه 11/12/84 در همايش «تقويت نظام خانواده و آسيب شناسي آن» سخن مي‌گفت، در تبيين جايگاه خانواده در جامعه ارزشي و جوامع تحول گرا و خطراتي که اين نهاد را در آينده تهديد مي‌کند، گفت:

در علوم اجتماعي، خانواده تعريف تقريباً مورد قبولي داشته وداراي عناصر مشترک قابل قبولي در بين صاحب نظران است. از جمله اينکه خانواده، دو رکن دارد: يکي زن و ديگري مرد، و در نتيجه ، فرزند نيز از اين دو رکن پديد مي‌آيد . اين خانواده، وقتي قانوني است و از حقوق و مزاياي قانوني بهره مي‌برد که بوسيله ازدواج که يک قرار داد بين طرفين و بر اساس اصول پذيرفته شده در نظام ارزشي و حقوقي جامعه است، انجام ‌گيرد که اينها همگي کم و بيش مورد اتفاق بوده است.

استاد عالي حوزه علميه قم با اشاره به اين که تحولات اجتماعي تدريجاً موجب شده که بسياري از همين اصول مشترک، بعدها مورد ترديد و تشکيک قرار گيرد، افزود: در دوران پست مدرن، مشکل مي‌توان اصل ثابتي را براي خانواده تعريف کرد و در قرن اخير، مسائلي مطرح شده که تعاريف مورد وفاق را زيرسؤال برده است. امروز صحبت از اين است که خانواده با دوهمجنس، يعني دو زن يا دو مرد، مي‌تواند تشکيل شود و معتقدند بايد براي جامعه بر اساس آنچه در دنيا رخ مي‌دهد، تصميم گرفت به‌طوري که در بعضي از کشورها اين مفاسد جنبه قانوني هم پيدا کرده است. در چنين شرايطي خانواده به عنوان هسته مرکزي جامعه، و ازدواج به عنوان نهاد کارآمد جامعه، تعريفشان عوض شده است.

وي افزود: شايد در آينده‌اي نه چندان دور، سؤال شود آيا در جامعه وجود نهادي به نام خانواده ضرورت دارد يا خير؟ شايد بگويند جامعه از ياخته‌هاي پراکنده‌اي تشکيل مي‌شود که ازدواج در بين افراد آن ضرورت ندارد؛ يعني افرادي به دلخواه خود، دو نفر ، پنج نفر ويا صد نفر با هم زندگي مي‌کنند، بدون اين که چيزي به نام خانواده در جامعه وجود داشته باشد. با اين زندگي ماشيني که اين گونه پيش مي‌رود آيا چنين چيزهايي ممکن است يا خير؟ و آيا به صلاح زندگي اجتماعي است يا بايد مانع آن شد؟ بسياري از صاحب‌نظران مي‌پندارند که تحولات اجتماعي، تحولاتي جبري است و پي‌گيري ما بي‌فايده است.

آيت الله مصباح يزدي به طرح اين سؤال پرداخت كه: آيا واقعاً اين گونه است؟ يا اينکه مي‌توانيم بگوئيم عوامل اختياري مي‌تواند در بسياري از تحولات اجتماعي، نقش داشته باشد و کساني هم هستند که مي‌توانند اين تحولات را رهبري و اصلاح کرده و يا تغيير دهند. بايد نخبگان و کساني که براي جامعه، برنامه‌ريزي مي‌کنند، مدل هايي که مطلوب تر وبه نفع انسانيت است در نظر گرفته و سعي کنند آنها را در جامعه پياده کنند، تا جوامع آينده، شکل بهتري به خود گرفته و انسان از سعادت بيشتري برخودار گردد.

رئيس مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) با توصيه دانش پژوهان و اساتيد حاضر در اين همايش، بر بهره گيري هرچه بيشتراز ديدگاه اسلام با توجه و درک صحيح از مفاد قرآن و روايات اهل بيت درجهت پاسخ به اين گونه نظرات تأکيد کرد و اظهار داشت: بعضي از کساني که تحت تأثير فرهنگ خاصي قرار گرفته اند و درکشان در رجوع به آيات و روايات انحراف پيدا کرده، برخي از تحولات اجتماعي را ضروري مي‌پندارند و عقيده دارند که بايد آنها را پذيرفت. آنها مي‌گويند:" آنچه در آيات و احاديث آمده توصيه‌ها يا دستوراتي موقتي است و براي زمان خاصي بوده که تاريخ مصرف آن نيز گذشته است. اين دستورات متعلق به هزار سال پيش بوده و براي زندگي امروز ما کارساز نيست، پس بايد به دنبال علم رفت، چرا که اين دستورات، صرفاً مطالبي تاريخي است".

عده اي هم  مي‌گويند:"ماهيت انسان، عوض شده و انسان هاي پيش از دوران مدرنيته، دوران مدرن و پست مدرن، داراي سه ماهيت کاملاً متفاوت هستند".

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم تأکيد کرد: آنچه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است که آيا اسلام با اين نظرات موافق است يا نه؟ آيا از نظر اسلام، انسان در دوران هاي مختلف زندگي، ماهيت انساني اش دستخوش تغييرات مي‌شود و تکاليف، وظايف و حقوقش تفاوت پيدا مي‌کند؟

وي افزود : در جواب بايد گفت که انسان يک ماهيت دارد و عليرغم تفاوت‌هاي فراواني که در شکل زندگي فردي و اجتماعي پديد مي‌آيد، يک سلسله اصول مشترک وجود دارد که فطرت انسان را تشكيل مي‌دهند . اين فطرت، ثابت است و طبق فرمايش قرآن، تبديل پذير نيست، و اگر روزي با پديدار شدن تحولات اجتماعي ، مقرراتي پذيرفته شود که بر خلاف مقتضيات فطري باشد و در اجتماع هم به آن عمل گردد، نهايتاً به ضرر وزيان آن جامعه انساني منجر خواهد شد.

وي تصريح کرد: ممکن است روزگاري بيايد که خواسته ها وسيلقه هاي انسانها عوض شده، چيزي را بخواهند که خلاف فطرت است، و بعيد نيست که بر اثر تحولات اجتماعي، خواسته هاي ديگري داشته باشند، امّا آيا اين خواسته‌ها به نفع آنها خواهد بود؟ آيا وقتي انسان به سيگار عادت کرد، معنايش اين است که سيگار کشيدن حتماً به نفعش خواهد بود؟

وي ادامه داد : قرآن در مورد خانواده مي‌فرمايد که اين نهاد اختصاص به زمان خاصي ندارد، و از دو جنس مخالف زن و مرد ،با يک رابطه عاطفي متقابل بين آنها تشکيل مي‌شود. همين گرايش طبيعي و فطري که توأم با رفع نيازهاي فيزيولوژيکي دو طرف است، باعث مي‌شود يك نهاد اجتماعي يعني واحد خانواده پديد آيد. طبيعي ترين عاملي که مي‌تواند انسانها را کنار هم جمع نموده و باعث به‌وجود آمدن اجتماع شود، همين ازدواج و نهاد خانواده است.

آيت الله مصباح يزدي با بيان اينکه يکي از مشخصه هاي انسان اين است كه اضطراب و دلهره بر او عارض مي‌شود، افزود: بسياري از فلاسفه اگزيستانسياليست از جمله ژان پل سارتر، اضطراب را يکي از مقومات انسانيت مدرن مي‌دانند، ولي اسلام آن را يک امر عرضي دانسته و مي‌گويد که انسان بايد به طور طبيعي آرامش داشته باشد.اين در حالي است که تجارب انسانها از هر نژاد و قوم و مليتي هم نشان داده که بهترين عاملي که بين دو انسان، آرامش بر قرار مي‌کند، ازدواج است و کساني که ازدواج نمي‌کنند در اعماق دلشان، دلهره وجود دارد. در حقيقت داروي شفابخش طبيعي اضطراب ، زندگي خانوادگي و پيوند يک زن و مرد است.

رئيس مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) با اشاره به آيات ابتداي سوره نساء در اهميت دادن به ازدواج و برکات خانواده، اظهار داشت: يکي از بزرگترين نيازهاي انسان، ازدواج است و خيلي ها فکر مي‌کنند نيازها تنها همان نياز هاي جسماني است، در حالي که نيازهاي عاطفي در انسان خيلي شديدتر از نيازهاي فيزيولوژيکي است. اگر ما خانواده را اين طور پذيرفتيم که بر اثر عامل فطري خدادادي، دو انسان قراردادي مي‌بندند که تابع شرايط عقلاني خاص و تابع شرايط شرعي که مکمل عقل هم هست، اجتماعي انساني به وجود مي‌آيد، و جامعه اي که از چنين واحدهايي تشکيل شده باشد موجب ارتباط دروني متقابل بين افراد خانواده‌ها مي‌شود.

آيت الله مصباح يزدي در پايان سخنان خود گفت: عوامل فطري است که موجب تکامل انسان مي‌شود و اين عوامل را خدا در وجود انسان براي برقرار شدن ارتباط طبيعي بين انسانها قرار داده است وبا اين پيش‌فرض‌هايي که بر اساس بينش اسلامي ‌است، نتيجه مي‌گيريم که مؤثرترين عامل در سعادت انسانها، تقويت خانواده است.

آدرس: قم - بلوار محمدامين(ص) - بلوار جمهوری اسلامی - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) پست الكترونيك: info@mesbahyazdi.org